Intelligente verkeerssystemen helpen mobiliteitsknoop ontwarren

in
MOW Mag

Spitsstroken op de E40 en de E313, trajectcontrole tussen Erpe-Mere en Wetteren, slimme verkeerslichten … Het zijn stuk voor stuk staaltjes van technologisch vernuft, die onze verplaatsingen sneller, veiliger en milieuvriendelijker maken. Hoe kunnen die slimme systemen ook in de toekomst zorgen voor leefbare steden, kortere reistijden, meer comfort, minder verkeersslachtoffers? Die vraag legde MOW op 25 juni voor aan een expertenpanel tijdens een druk bijgewoonde ronde tafel over intelligente transportsystemen (ITS).

Intelligente verkeerssystemen helpen mobiliteitsknoop ontwarren

Een uurtje tijdverlies door een file? Het kost de maatschappij gemiddeld 20 euro per voertuig. Het einde van het fileleed is bovendien niet meteen in zicht. Uit diverse studies blijkt dat de vraag naar mobiliteit de komende jaren nog zal toenemen. Voor nieuwe wegen ontbreekt het in onze dichtbevolkte regio aan ruimte en draagvlak. Vlaanderen heeft immers het op één na dichtste autosnelwegennet en binnenvaartnetwerk van Europa.

Hoe kunnen we de mobiliteitsknoop dan wel ontwarren? En hoe kunnen intelligente transportsystemen helpen om het verkeer vlot te trekken? Over die vragen bogen experts van MOW en andere overheden, universiteiten, onderzoekscentra, het middenveld en vakorganisaties zich op 25 juni tijdens een ronde tafel over intelligente transportsystemen (ITS). Daarmee geeft de Vlaamse overheid het startschot voor de uitwerking van een strategisch en gedragen ITS-actieplan, als onderdeel van het Mobiliteitsplan Vlaanderen. Het moet slimme mobiliteit in Vlaanderen concreet maken.

Trajectcontrole

Vlaanderen richtte zijn ITS-pijlen tot nog toe vooral op een betere en veiligere doorstroming van het wegverkeer op de hoofdassen. Dynamische informatieborden boven de snelwegen waarschuwen autobestuurders in real time voor ongevallen, files of hindernissen, zodat ze hun snelheid tijdig kunnen aanpassen. Ook intelligente controlesystemen verhogen de veiligheid op onze wegen. Denk maar aan trajectcontrole, ‘Weigh in Motion’ (waarbij vrachtwagens worden gewogen terwijl ze rijden) en controle op de tussenafstand van vrachtwagens. In 2011 viel 87 procent van alle verkeersdoden en 94 procent van alle gewonden in Vlaanderen buiten de autosnelwegen. Daarom wil de Vlaamse overheid haar inspanningen uitbreiden naar het onderliggende wegennet en de stedelijke mobiliteit.

Geautomatiseerde systemen kunnen ook helpen om onze steden leefbaarder te maken. Door verkeerslichten op elkaar af te stemmen verbetert de doorstroming van het stadsverkeer. Zulke maatregelen leiden niet alleen tot minder files in de stad, maar verminderen ook de uitstoot van schadelijke stoffen.

Realtime-verkeersinfo

Slimme transportsystemen kunnen onze verplaatsingen ook vergroenen door multimodaliteit aantrekkelijker te maken. Hoe raak je zo snel mogelijk van a naar b? Lussen in het wegdek en verkeerscamera’s sporen ongevallen en hindernissen in real time op. Dynamische signalisatie- en informatieborden brengen bestuurders meteen op de hoogte, zodat ze hun reisweg kunnen aanpassen. Dankzij dat dynamische verkeersmanagement kunnen autobestuurders hun reisweg afstemmen op de situatie onderweg.

Maar het kan nog beter. Zo moet het in de toekomst mogelijk zijn om elke reiziger informatie op maat van zijn reisweg en eisen aan te bieden. Naargelang het tijdstip, de verkeersdrukte en de afstand kiest hij zijn vervoersmiddel en reistraject.

En niet alleen het personenverkeer zal in de toekomst steunen op de nieuwste informaticasystemen. Als Vlaanderen de logistieke draaischijf van Europa wil blijven, moeten de economische poorten en knooppunten vlot en multimodaal bereikbaar zijn. Voor een vloeiend goederenvervoer wordt realtime-informatie straks eveneens onmisbaar.

In-car-systemen, smartphones en apps

Er zijn ook steeds meer systemen op de markt die inspelen op het gebruikscomfort van de reiziger. Voorbeelden daarvan zijn in-car-systemen. Die helpen de automobilist bij het respecteren van de geldende maximumsnelheid of het aanhouden van de rijstrook. We kunnen ons vandaag geen auto meer voorstellen zonder navigatiesysteem. Steeds intelligentere sensoren en regelsystemen zorgen voor meer rijcomfort en voor de veiligheid van de bestuurder en zijn passagiers. Verkeersinformatiediensten gebruiken floating car data, waarbij een gps-ontvanger de locatiebepaling doorstuurt naar een centrale. Zo kan men trajectreistijden en -snelheden bepalen. Ook het gebruik van smartphones en nieuwe apps die verkeersinformatie tot bij de reiziger brengen, zit in een stroomversnelling. Die technologieën bieden nieuwe perspectieven om ITS-diensten te ontwikkelen.

Kortom, de bouwstenen van ITS-systemen zijn overal aanwezig én in volle ontwikkeling. De uitdaging voor de komende jaren is om verschillende ITS-systemen probleemloos met elkaar te laten communiceren en samenwerken. Met die ‘coöperatieve systemen’ kunnen voertuigen straks onderling communiceren en is ook samenwerking mogelijk tussen voertuig en ondersteunende infrastructuur.

De resultaten van de ronde tafel vind je op www.mow.vlaanderen.be/its.