Op weg naar beter toegankelijke Scheldehavens

in
MOW Mag

Dynamische kielspeling

Wat is kielspeling?

Kielspeling is de ruimte tussen de onderkant van een schip (de kiel) en de bodem van een rivier. De kielspeling wordt onder meer bepaald door het getij (hoogwater of laagwater). Om een schip vlot en veilig te laten manoeuvreren in het Scheldegebied, is voldoende kielspeling nodig.

Schepen die diep in het water liggen, kunnen niet op elk moment door het Scheldegebied varen. Pas als de kielspeling – de ruimte tussen de scheepskiel en de rivierbodem – groot genoeg is, mogen ze vertrekken. Een nieuwe, dynamische berekening van de kielspeling vergroot het tijvenster waarbinnen schepen kunnen varen.

Elk diepliggend schip dat de Schelde wil bevaren, heeft de toelating nodig van de Gemeenschappelijke Nautische Autoriteit (GNA) in Vlissingen. De GNA berekent de tijpoorten op basis van de te verwachten kielspelingen tijdens de reis. Omdat het tij elk dag verandert, gelden elke dag andere tijpoorten. Momenteel wordt de toestemming voor een reis gegeven als de kielspeling minstens 10 tot 15 procent van de scheepsdiepgang bedraagt, afhankelijk van het vaargebied.

Meer grote schepen

Door de schaalvergroting binnen de scheepvaart arriveren in het Scheldegebied steeds meer diepliggende, tijgebonden schepen. In 2015 waren het er al meer dan 2.200. Een groter tijvenster zou de toegankelijkheid van de Scheldehavens verbeteren. Daarom laat de Permanente Commissie van Toezicht op de Scheldevaart (PC) onderzoeken of de huidige berekeningswijze kan worden vervangen door een probabilistische rekenwijze. Die houdt ook rekening met de invloed van vaarsnelheid, golven, wind en stroming op de manoeuvres van een schip. In de praktijk gaat het om een risicoanalyse waarbij onderzocht wordt of het risico op contact tussen scheepskiel en bodem klein genoeg is, en of de kielspeling groot genoeg is om vlot te kunnen manoeuvreren.

Succesvol vooronderzoek

De Universiteit Gent (afdeling Maritieme Techniek) en het Waterbouwkundig Laboratorium voerden samen een vooronderzoek uit naar de gevolgen van een probabilistische rekenmethode op de toegankelijkheid van de Scheldehavens. De conclusie is duidelijk: bij het merendeel van de tijen zorgt een probabilistische berekening voor een grotere tijpoort. Voor een klein aantal tijen, bijvoorbeeld bij een extreem zeeklimaat, wordt de tijpoort korter om de veiligheid te verhogen.

Op basis van de resultaten heeft de PC aan de GNA de opdracht gegeven om het project ‘Dynamische Kielspeling’ (DKS) op te starten. Dat moet de bestaande Westerscheldeplanner uitbreiden met een probabilistisch rekenhart. Experts van MDK en Rijkswaterstaat werken mee aan het project. De ontwikkeling van DKS loopt tot eind 2016, daarna wordt het systeem een half jaar getest. Als alles vlot loopt, zal de dynamische kielspeling in juni 2017 operationeel zijn. Info: www.vts-scheldt.net.

Verschenen in