Vlaanderen wapent zich tegen superstormen

in
MOW Mag

De tyfoon Haiyan eiste in november duizenden levens op de Filipijnen. Ook in eigen land was het bang afwachten tijdens de zware sinterklaasstorm. Superstormen zijn actueler dan ooit, en door de klimaatverandering worden ze de komende jaren nog heviger én frequenter. Op het tweede congress over superstormen, op 26 november 2013 in Blankenberge, staken politici en deskundigen de koppen bij elkaar om Vlaanderen tegen dat gevaar te beschermen.

Zware stormen en een stijgende zeespiegel bedreigen ook onze Vlaamse kust. Zelfs een stad als Antwerpen loopt gevaar door haar ligging aan de Schelde. Op het congres ‘Superstormen - En hoe ons te beschermen’ gaven experts hun visie op een duurzaam beschermingsbeleid. De Vlaamse minister van Mobiliteit en Openbare Werken schetste hoe Vlaanderen met het project Vlaamse Baaien nieuwe stappen wil zetten op het vlak van kustbescherming.

Verstedelijking

Onze verhoogde kwetsbaarheid voor stormen is mede het gevolg van menselijke ingrepen. De voorbije decennia hebben we onze kust sterk verstedelijkt. De brede duinengordel die vroeger van Denemarken tot Frankrijk liep, is voor een groot deel verdwenen. De nieuwe generatie kustbeschermingsmaatregelen mikt op een duurzame beveiliging met meer ruimte voor natuur.

Innovatieve technieken

Het Masterplan Kustveiligheid wordt nu concreet. Het doel van het plan: op korte termijn het beschermingsniveau tegen overstromingen optrekken en de veiligheid verzekeren tot 2050. Om ons ook in 2100 te wapenen tegen de stijging van de zeespiegel bestudeert het project Vlaamse Baaien innovatieve technieken. Aan de westkust wordt de aanleg van een zandmotor overwogen. De minister: “Om een zandmotor te creëren leggen we een grote zandplaat aan. Door wind, golven en stroming verspreidt het zand van de zandmotor zich langs de kust en vormt daar nieuw strand en duinen. Zo worden de stranden na een zware storm ook op natuurlijke wijze hersteld. Een relatief eenvoudige ingreep, maar in Nederland behaalde men er al mooie resultaten mee.”

Complexe samenhang

Aan de oostkust en de haven van Zeebrugge is de uitdaging nog groter Onderzoek heeft immers aangetoond dat alle ingrepen die in dat deel van de kustregio op zee worden uitgevoerd, veranderingen veroorzaken in de zeestroming en in het getij naar de Westerschelde. De minister: “Dwars op de havenmond van Zeebrugge is er een grote stroomsnelheid. Door het verdiepen van de vaargeul vlak voor de ingang van de haven kan de sterke stroming verminderd worden. Een dam in westelijke richting kan de resterende grote stroomsnelheden wegnemen. Als we de haven van Zeebrugge willen uitbreiden, gebeurt dat dus best in die zone. De havenuitbreiding kan dan ook met nieuwe natuur worden omringd die, samen met de dam, de kuststrook ten westen van Zeebrugge kan beschermen.

Eilandjes aanleggen?

Met het plan Vlaamse Baaien 2100 schoof de privésector enkele jaren geleden een voorstel naar voren. Daarin zou de aanleg van eilanden voor de kust bijdragen tot de kustbeveiliging op lange termijn. De Vlaamse minister van Mobiliteit en Openbare Werken liet het voorstel onderzoeken en concludeerde dat zulke eilanden enkel ten oosten van de haven van Zeebrugge zinvol zouden zijn. “Het strand in dat gebied wordt nu geërodeerd door de getijstroming naar de Scheldemond.  Door de vroegere duinengordel opnieuw aan te leggen kunnen we die getijstroming afleiden. Als de eilandjes van die duinengordel dicht genoeg bij elkaar en bij de kustlijn liggen, kunnen krachtige stormgolven niet doordringen tot de huidige kustlijn. Zo komt een brede, natuurlijke en duurzame beschermingsgordel tot stand.” Om de optimale positie, grootte en vorm van die eilandjes te bepalen is nog grondig onderzoek nodig.

Bescherming van het hinterland

De afgelopen honderd jaar is de invloed van het getij in het Vlaamse achterland sterk toegenomen. Om Vlaanderen beter te beschermen tegen overstromingen van de Schelde en haar zijrivieren, werd het Sigmaplan in het leven geroepen. Dat plan werkt aan een veilig en economisch aantrekkelijk Scheldegebied, mét aandacht voor natuur. Het Sigmaplan moet niet alleen de kust, maar ook steden als Antwerpen, Gent en Dendermonde tegen het geweld van superstormen beschermen.

De herinrichting van de Scheldekaaien in Antwerpen maakt deel uit van het geactualiseerde Sigmaplan en moet de stad beschermen tegen stormen”, zei de burgemeester van Antwerpen tijdens het congres over superstormen. “Een grondige renovatie van de kaaimuur en een verhoging van de waterkering in Antwerpen zijn een must voor Vlaanderen. Maar tegelijk zal de renovatie van de kaaimuren gebruikt worden om de kaaien als stadsdeel nieuw leven in te blazen.

Vooruitzien

De actualiteit heeft ons de afgelopen maanden pijnlijk duidelijk gemaakt dat elke kustregio vroeg of laat met superstormen te maken krijgt. De minister: “Vooruitzien en nadenken over een meervoudige en innovatieve bescherming is absoluut aangewezen om catastrofes te voorkomen.