Antwerpen 2030 - Economische groei met respect voor de omgeving

in
MOW Mag

Gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan (GRUP) havengebied Antwerpen gedeeltelijk geschorst (december 2013)

In het voorjaar van 2013 legt de Vlaamse Regering definitief het ruimtelijk uitvoeringsplan vast voor de verdere ontwikkeling van de Antwerpse haven. Dat is een mijlpaal in de realisatie van het Maatschappelijk Meest Haalbare Alternatief (MMHA), het groeiscenario dat de Vlaamse Regering voor het Antwerpse havengebied heeft uitgestippeld. Een belangrijke partner daarbij is het Centraal Netwerk, een uitgebreid overlegforum van stakeholders.

Sinds begin 2012 is Jan Hemelaer, afdelingshoofd Algemeen Beleid, door de Vlaamse Regering aangesteld als procesmanager voor de ontwikkeling van het havengebied. ‘Het MMHA heeft als horizon 2030’, zegt hij. ‘Samengevat gaan we uit van een haveninbreiding op de Rechteroever, waar de haven al sterk uitgebouwd is. In de Waaslandhaven op de Linkeroever komt er havenuitbreiding.’

Beide sporen zijn niet zomaar een verhaal van economie en beton. ‘We hebben heel bewust naar een balans gezocht tussen economische ontwikkeling, de leefbaarheid van de polderdorpen, natuurontwikkeling, mobiliteit, leefmilieu, landbouw, erfgoedwaarden en recreatie. We prediken dus geen ongebreidelde groei, maar groei met respect voor de omgeving.’

MMHA

Een aantal stappen om de havenontwikkeling te verwezenlijken, zijn intussen al genomen. Na een brede consultatie van verschillende betrokkenen met een belang in het gebied, koos de Vlaamse Regering in september 2009 voor het ‘Maatschappelijk Meest Haalbare Alternatief’ (MMHA). Dat is het scenario dat kiest voor een verdere groei van de haven in evenwicht met de omgeving. In april 2012 werd het MMHA vertaald naar een ontwerp van gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan (GRUP). Tijdens een openbaar onderzoek deze zomer konden alle belanghebbenden vervolgens gedurende twee maanden hun stem laten horen over dit ontwerp-GRUP.

Jan Hemelaer: ‘De ingediende bezwaren en opmerkingen worden op dit ogenblik verwerkt. Volgens de huidige timing zal de Vlaamse Regering het GRUP in het voorjaar van 2013 definitief vaststellen. Op dat moment kan de uitvoering van verschillende deelprojecten van start gaan.’

Een multifunctionele haven

Hoe ziet de toekomst van de Haven van Antwerpen er uit? De haven zal verder uitgroeien als knooppunt van belangrijke transportroutes. Daarbij wil ze zich profileren als de haven met de meest duurzame modal split t.a.v.de andere Europese havens. Goederenstromen zullen meer en meer via milieuvriendelijke vervoerswijzen verlopen: het spoor, de binnenvaart en pijpleidingen. ‘Tegen 2030 willen we bijvoorbeeld voor het containertransport naar een verdeling van 40 % via de weg, 40 % op het water en 20 % per spoor.’

Het MMHA voorziet ook ruimte voor meer logistieke ontwikkelingen. Verwacht wordt dat de behoefte aan capaciteit om containers te behandelen de komende jaren alleen maar zal toenemen. Vandaar de beslissing van de Vlaamse Regering om ruimte te reserveren voor de groei van de havenactiviteit op Linkeroever.

Maar verdere havenontwikkeling is maar mogelijk als tegelijkertijd natuurwaarden worden gerealiseerd. De polders en de schorren van de Schelde hebben een unieke natuurwaarde, die van Europees belang is. Vlaanderen wil zich blijven inzetten om de natuurdoelstellingen van Natura 2000 te realiseren. Voor de betrokken landbouwers en bewoners komt er een pakket van flankerende maatregelen die de sociaal-economische gevolgen van het project zo goed mogelijk opvangen.

Ook met de effecten van de havenontwikkeling op de mobiliteit wordt rekening gehouden. Zo staan er maatregelen voor een betere verkeersdoorstroming op de agenda en komt er een betere weginfrastructuur. Er zullen ook maatregelen genomen worden om de CO2-uitstoot die de havenontwikkeling tot gevolg heeft, te beperken.

Partnerschap

De realisatie van de havenontwikkeling volgens het MMHA is een proces van jaren. Om voldoende draagvlak voor de hele operatie te krijgen, wil de Vlaamse Regering er zoveel mogelijk partijen bij betrekken. ‘Daarom hebben we op 7 november 2012 het Centraal Netwerk opgericht, met vertegenwoordigers van overheden en middenveld in het gebied’, zegt Jan Hemelaer. ‘In het Centraal Netwerk zullen alle aspecten van het verdere ontwikkelingsproces aan bod komen. Stakeholders kunnen vanuit hun ervaringen op het terrein knelpunten aanbrengen, en we zoeken dan samen naar oplossingen.’

‘Ons uitgangspunt is dat we alle stakeholders in een vroege fase bij de nieuwe ontwikkelingen willen betrekken. Dat moet resulteren in een betere en efficiëntere uitvoering van het totaalproject én een groter draagvlak voor de maatregelen.’

De grote opkomst op de eerste vergadering van het Centraal Netwerk toonde alvast aan dat de betrokkenheid bij het proces rond de Haven van Antwerpen groot blijft. Binnen een half jaar komt het netwerk een tweede keer samen.

Meer info:

www.havenvandetoekomst-antwerpen.be

Centraal Netwerk: enkele reacties

Peter Symens (Natuurpunt): ‘Wij verwachten veel van dit constructieve overleg. We willen absoluut de vinger aan de pols houden als de inrichting en het beheer van de natuurgebieden straks op de agenda staan.’

Leen Franchois (Boerenbond): ‘Dat het middenveld bij dit grootse project wordt betrokken, vinden we een heel goede zaak. Het Centraal Netwerk is een heel breed overlegforum dat als klankbord kan dienen, maar wij hopen dat er ook kleinere werkgroepen komen om concreet in te gaan op bepaalde thema’s, zoals het flankerend landbouwbeleid.’

Eddy Bruyninckx (CEO van het Havenbedrijf): ‘Dit proces loopt al meer dan een decennium. De doelstellingen en afspraken rond de havenontwikkeling moeten behouden blijven én worden uitgevoerd. Ook nu het Actieprogramma verder vorm krijgt, vinden wij het heel belangrijk om proactief met de diverse stakeholders in contact te blijven en hen in te lichten over de juiste inhoud en het verloop van het proces.’